Badania pokazują, że skutki traumatycznych przeżyć mogą być widoczne nie tylko na osobach, które ich doświadczyły, ale również na następnych pokoleniach.
26 listopada dr Andrzej Zykubek przeprowadził w ramach Naukowej Środy wykład pt. „Dzieci wojny. Czy istnieje, a jeśli tak, to czym jest dziedziczenie traumy?”. Badania na ten temat są możliwe dzięki epigenetyce. Jest to dziedzina biologii badająca zmiany w aktywności genów, które nie wynikają ze zmiany samej sekwencji DNA.
Dziedziczenie traumy to zjawisko polegające na przekazywaniu kolejnym pokoleniom zmian epigenetycznych powstałych w wyniku silnego lub długotrwałego stresu u przodków. Może on być spowodowany przez m.in.: konflikty zbrojne, kwarantannę podczas epidemii COVID, przemoc seksualną, traumatyczne sytuacje związane z przesiedleniami ludności, głód czy ataki terrorystyczne. Nie zmienia się sama sekwencja DNA, a dostęp do odczytu.
Wyobraźmy sobie kobietę w ciąży. Jeśli będzie ona przeżywać sytuację stresową, to ta informacja przeniesie się do komórek dziecka, które następnie przekaże je swoim. Przykładem takiej sytuacji była Holenderska Zima Głodu – klęska głodu, która dotknęła zachodnią Holandię pod koniec II Wojny Światowej. Spowodowana była odcięciem przez Niemców dostaw żywności, co doprowadziło do śmierci ok. 20 tys. osób.
Zbadano, że sytuacja wpłynęła na ciężarne w tamtym czasie kobiety. Traumatyczne przeżycia spowodowały, że urodzone później dzieci odstawały od pozostałych Holendrów. Różniły się nawet od swojego rodzeństwa, które przyszło na świat przed okresem głodu. Dzieci te częściej chorowały na schizofrenię. Nastąpiły u nich zmiany w dostępie do DNA, ale nie w jego sekwencji. Takich przykładów jest wiele, m.in. Holocaust czy Kryzys w Jemenie.
Zobacz też: Rondo Toruńskich Polarników już otwarte
Niestety, ten temat jest trudny do badania. Z powodów etycznych nie można prowadzić kontrolowanych eksperymentów. Takie efekty mogą wynikać również ze środowiska rodzinnego, zachowań kulturowych lub socjoekonomicznych.
Naukowe Środy to cykl spotkań w Instytucie Psychologii UMK, podczas których studenci oraz inne zainteresowane osoby mogą poszerzać swoją wiedzę w różnych dziedzinach nauki. W każdą środę o godzinie 14.00 w sali nr 105 zaproszeni goście dzielą się wynikami swoich badań.
[Fot. Dominika Krzywania]